Issittumi Siunnersuisoqatigiit naggueqatigiinnut Inunnut pingaaruteqarput

ICC-mi siulittaasuuffik Nunatsinniit Canadamut aasamut ingerlateqqinneqartussaavoq. Issittumi Siunnersuisoqatigiinnut Kattuffiat ukiuni 30-nngortorsiortumut annertuumik sunniuteqarsimasoq, siulittaasutut tunuartussaq Sara Olsvig isumaqarpoq.

Nunat inoqqaavisa suleqatigiinnerat Issittumi Siunnersuisoqatigiit piujuarnissaat qulakkeerinnittoq, ICC-p siulittaasua Sara Olsvig isumaqarpoq.
Saqqummersinneqarpoq

Issittumi Siunnersuisoqatigiit, ukioq manna ukiunik 30-nngortorsiortoq, nunat tamalaat akornanni kattuffinni immikkuullarilluinnartuuvoq. Tassanimi nunat ilaasortat arfineq-pingasut kisimik aalajangiineq ajorput.

Issittumi Siunnersuisoqatigiinni nunat inoqqaavisa sinniisaat aamma ilaasortaapput. Taakku Permanent Participantsinik (aalajangersimasumik peqataatitat aaqq.) taaneqartarput. Sunniuteqarluartuupput, tassami Issittumi Siunnersuisoqatigiinni aalajangiinerit tamarmik isumaqatigiinnikkut pisarmata. Aalajangersimasumik peqataatitat kattuffimmi aalajangiinerit assigiinngitsut peqataaffigisarpaat - suleqatigiissitani, immikkut suleqatigiissitani nunagisaq sinnerlugu oqariartuuteqartartuni qaffasissutsini assigiinngitsuni peqataatitaqarnikkut.

ISSITTUMI SIUNNERSUISOQATIGIIT

Danmarkip Kunngeqarfia, USA, Sverige, Norge, Finland, Island, Canada aamma Rusland Issittumi Siunnersuisoqatigiinni ilaasortaapput, ataavartumillu ilaasortaasut arfinillit tassaapput ICC, Aleutit Nunarsuarmioqatigiit Kattuffiat, Arktisk Atabaskian Council, Gwich’in Council International, Russit Avannaani nunap inoqqaavisa kattuffiat aamma Sameråd.

Suliniaqatigiiffiit arfinillit taakkua suleqatigiinnerat IPS-imit (Indigenous Peoples Secretariat) Issittumi Siunnersuisoqatigiit Tromsømi allattoqarfiani inissisimaffeqarpoq. Allattoqarfik marlunnik kiisalu suliffimmik misiliisumik sulisoqarput.

Issittumi Siunnersuisoqatigiit suliassaasa ilarujussuat tassaavoq Issittumi pissutsit pillugit ilisimasanik pilersitsinissaq. Suliaq suleqatigiissitani arfinilinni ingerlanneqarpoq, tassani nunanit sinniisuusut aamma Issittumi nunap inoqqaavisa kattuffiinit arfinilinnit aallartitat ilaasortaapput.

Suleqatigiissitat ukuupput:

Arctic Contaminant Action Programme (ACAP): Issittumi mingutsitsinerup akuutissallu ajoqutaasut annikillisinneqarnissaat tassani sulissutigineqarpoq.

Arctic Monitoring and Assessment Programme (AMAP): Silaannaap allanngoriartorneranik avatangiisinullu sunniutaasunik nakkutilliisarpoq ilisimatuussutsikkullu nalilersuisarluni.

Conservation of Arctic Flora and Fauna (CAFF): Assigiinngitsorpassuarnik uumasuuteqarneq, ilaatigut naasut uumasullu assigiinngitsut inissisimaffii, illersorniarlugit suliniuteqarpoq.

Emergency Prevention, Preparedness and Response (EPPR): Ajunaarnersuaqartillugu, soorlu uuliakoortoqartillugu atomimik ajunaartoqartilluguluunniit, upalungaarsimaneq pillugu suleqatigiinnerit.

Protection of the Arctic Marine Environment (PAME): Issittumi imarpik ataavartumik atornissaa illersornissaalu siunertaralugu isumaqatigiissummik ukkatarinnittoq.

Sustainable Development Working Group (SDWG): Piujuartitsisumik ineriartortitsineq, ilaatigut Issittumi inuit inuuniarneranni, peqqissusaanni aningaasaqarnerannilu pitsanngorsaanissaq

Aallerfik: ICC

Nunat inoqqaavisa siunnersuisoqatigiivinik suleqateqarnerat immikkuullarissuuvoq, nunarsuarmilu nunat tamalaat akornanni kattuffiit asiginagit nunap inoqqaavi Issittumi immikkut ittumik sunniuteqartarput.

Kattuffiit arfiniliusut akornanni ICC ilaasortaavoq, Sara Olsvig ICC-mi siulittaasuusoq nunat inoqqaavisa kattuffii Issittumi Siunnersuisoqatigiit ataavartuutinnissaannut ineriartortinneqarnissaannullu pingaaruteqarluinnartoq isumaqarpoq. Ruslandip Ukraine 2022-mi tiguarmagu, russit Issittumi Siunnersuisoqatigiinni siulittaasuunerarisa nalaanni, nunat ilaasortaasut arfineq-marluk ataatsimiinneq unitsikkallarpaat.

Siunnersuisoqatigiit aalajagiisinnaanngitsut

- Naalagaaffiit arfineq-marluk taakkua ataatsimiinnernut Ruslandi peqataaffigisaanut peqataarusunnginneri pissutigalugu sulineq unittoorluinnarpoq unamminartorpassuaqalerlunilu. Issittumilu siunnersuisoqatigiit ataannarnissaat piffissami aalajangersimasumi aperqqusernarsilluni, Sara Olsvig taama nassuiaavoq.

- Qujanartumik ajornartorsiut anigorluarsinnaavarput – ilaatigut nunap inoqqaavisa kattuffiisa oqaloqatigiinnerat pissutigalugu – aamma Raipon (Russlandimi issittumi inuiaat kattuffiat) kattuffinnut arfinilinnut ilaasoq peqqutaalluni. Taamaattumik Issittumi Siunnersuisoqatigiit ingerlatiinnarneqarsinnaaneranut ataqatigiissaarineq aallartipparput. Siunnersuisoqatigiinni sulineq issittumi inuiannut pingaaruteqarpoq, ilaatigut Issittumi avatangiisinut tunngasunik, nunap inoqqaavinut tamanut inuuniarnermi atugassarititanut sunniuteqartunik.

- Taamaattumik Norge Issittumi Siunnersuisoqatigiinni 2023-mi siulittaassuuffik tigunerani piareersimalluarpugut.

Norgemiu diplomati Morten Høglund SAO-mi siulittaasunngorpoq — atorfilik Issittumi Siunnersuisoqatigiinni ulluinnarni suliaqarnermut akisussaaffilik.

- Morten Norgemi Stortingimi ilaasortaanikuuvoq - Folketingimilu ilaasortaaninni issittumi inatsisartuni ilaasortaaffiginikuussanni suleqatiginikuunerani nalunngilluartuullugu.

- Norgemiut Issittumi Siunnersuisoqatigiit aallartippaat, aallaqqaammut allakkatigut ingerlatseriaatsimik atuutilersitsinkkut, taamaalillutik atorfilittat suleqatigiissitassallu allakkatigut suleqatigiinneq iluaqutigalugu suleqatigiissinnaalerlutik. Kingorna nittartakkatigut ataatsimiinnerit ilanngunneqarput, kisianni naalagaaffiit arfineq-pingasut sinniisaat suli naapeqatigiissinnaasimanngillat. Issittumilu sinniisut naapittarnertik ingerlatiinnarnikuullugu.

Kunngeqarfiup suliaq ingerlatiinnarpaa

Suliniuteqarneq tamanna Norgep siulittaasuunerata kingorna Kunngeqarfimmit Danmarkimit ingerlateqqinneqarpoq, issittumi aallartitaq Kenneth Høegh siuttoralugu. Soorlu siusinnerusukkut aviisimi allaaserineqartoq Kenneth Høegh ulapaagaatsiartoq, tassami nunat ilaasortat assigiinngitsut ataatsimeeqatigisariaqarpai.

Issittumi Siunnersuisoqatigiinni sulineq 2022-mi unitsikkallarneqarmat ataavartumik ilaasortaasut arfinillit attaveqatigiinnerat sulissutigineqarpoq, tamannalu suleqatigiinneq pillugu pingaaruteqarpoq.

- Sulinerput ingerlatiinnarparput, unillatsiarnermilu qanoq siuariartorsinnaanerluta pilersaarusiornissamut piffissaq atortarparput, Sara Olsvig oqarpoq.

- ICC-mi allakkiamik suliaqarnermut piffissaq ilaatigut atorneqarpoq, 2024-mi akuerineqartumik, tassani ineriartortitsinissamut ICC-p Issittumi Siunnersuisoqatigiinni anguniagaanik nassuiaasumik.

Inuusuttut peqataanerulernissaat nukittorsarneqassaaq

- Ilaatigut inuusuttut Issittumi Siunnersuisoqatigiinni peqataanerulernissaat, issittumi nunap inoqqaavi toqqissisimasumik ilassiorneqarsinnaasumillu avatangiiseqartinneqarnissaat aamma nunap inoqqaavisa issittumi pissutsinut immikkut ilisimasaat paasisimasaallu tamakkiisumik akuerineqassasut kissaatigaarput.

- Aammattaaq inuit tamarmik ataatsimoorussamik paasisariaqarpaat sooq nunat inoqqaavisa Issittumi Siunnersuisoqatigiinnut ilaasortaanissaat pingaaruteqarnersoq, aamma ilisimatusarnermut Inuit siuttuuffigisaannut qulakkeerinneqataanissaq, ICC-p sulissutigissavaa.

Sara Olsvigip nunap inoqqaavi pillugit ilisimasat ilisimaneqarluartut pissarsiarinissaat pingaartippaa.

- Nunat inoqqaavisa ilisimasaasa ilisimatuussutsikkut ilisimatusarnermilu atorneqarnerattut atorneqarnissaata pingaaruteqarnera immikkut erseqqissarusuppara, tamannalu ilisimasatta ataqatigiissumik aaqqissuussaasumillu atorneqarnissaat qulakkeerutsigu angusinnaavarput, Sara Olsvig oqarpoq.

- Assersuutigalugu pinngortitami ajunaarnersuit pinaveersaartinniarlugit suleqatigiissitami EPPR-imi tamanna pivoq, tassani nunap inoqqaavisa ilisimasaat nunani ikuallattoqarnissaanut assingusullu pinissaannut aarlerinartoqarneranik nalunaarsuinermut pingaaruteqarluinnarput.

- Ingerlalluarpugut. Tamanna aamma suliniaqatigiiffimmi SDWG-mi, Issittumi inuunermut inuttut innuttaaqatigiinnilu tunngasunik suliaqartumi, erserpoq. Imminut toquttarnerup pinaveersaartinnissaa aamma inuusuttut Issittumi Siunnersuisoqatigiit sulineranni peqataatinneqarnissaat oqaluuserisassani pingaarnersaapput.

Juulimi taamaatissaaq

Sara Olsvig ICC-mi siulittaasutut Issittumi Siunnersuisoqatigiinni nuimasumik inissisimaffeqarpoq. Taanna juulimili siulittaasuujunnaassaaq. Malittarisassallu naapertorlugit Inuit Canadamiut siulittaasuuffik tingussavaat.

- Ukiuni kingullerni angusaqarluarpugut. Nunap inoqqaavisa suleqatigiinnerat - inummiit-inummut-suleqatigiinneq - piffissami ajornartorsiorfiusumi suli pingaaruteqarneruvoq. Issittumi inuiaat sunniuteqartinnissaannut ikiorpavut, tamannalu imminut akilerpoq.

- Issittumi Siunnersuisoqatigiit ukiunik 30-nngortorsiorneranut atatillugu aamma Ottawami nalunaarummi, tunngaviusumik allakkiami, nunat inoqqaavisa inissisimaffiannik allannguinerup pingaaruteqarnera erseqqissarusuppara.

- Aalajangerneq tamanna oqaluttuarisaanermut siunissamullu isigisumik aalajangiineruvoq ullumikkut iluaqutigisarput, Issittumi politikkikkut avatangiisitigullu pissutsit nunanit tamalaanit soqutigineqartumut. Tamanna tunngaviliisuuvoq, maanna malittarisarput.

Abonnementer

Sermitsiaq.gl – Nittartagaq

  • Sermitsiaq.gl-imi allaaserisat tamakkiisumik atuarsinnaalissavatit
  • Qaammammut kr. 59.00
  • Ukiumut kr. 650.00
Pisigit

Sermitsiaq - E-aviisi

  • Sermitsiaq e-aviisitut tallimanngornerit tamaasa saqqummersartoq atuarsinnaalissavat
  • Sermitsiaq.gl-imi allaaserisat tamakkiisumik atuarsinnaanngussavatit
  • Qaammammut kr. 191
  • Ukiumut kr. 1.677
Toqqaagit

AG - Atuagagdliutit E-aviisi

  • Aviisi AG - Atuagagdliutit e-aviisitut pingasunngornerit tamaasa saqqummersartoq atuarsinnaalissavat
  • Sermitsiaq.gl-mi allaaserisat tamakkiisumik atuarsinnaanngussavatit
  • Qaammammut kr. 191
  • Ukiumut kr. 1.677
Toqqaagit

Sermitsiaq.AG+

  • Aviisi AG - Atuagagdliutit e-aviisitut pingasunngornerit tamaasa saqqummersartoq atuarsinnaalissavat
  • Sermitsiaq e-aviisitut tallimanngornerit tamaasa saqqummersartoq atuarsinnaalissavat
  • Sermitsiaq.gl-imi allaaserisat tamakkiisumik iserfigisinnaalissavatit
  • Arnanut e-magasinatut atuarsinnaalissavat
  • Nutserisoq.gl atorsinnaanngussavat
  • Soqutiginnikkuit abonnement@sermitsiaq.gl-imut allagaqarsinnaavutit
Toqqaagit

Asasarput atuartartoq, Sermitsiaq.gl-imut – Kalaallit Nunaanni nutaarsiassanik isornartorsiuisumillu tusagassiornermik saqqummiussiffimmut – tikilluarit. Kiffaanngissuseqarluni tusagassiornerup siuarsarneqarneranik suliniuteqartuarsinnaajumalluta, itisiliillutalu isornartorsiuilluta tusagassiortuarsinnaajumalluta, allaaserisat aalajangersimasut akeqalersippavut. Tamanna iluaqutigalugu allaaserisat pitsaassusaat qulakkeersinnaavarput, tusagassiortuttalu pikkorissut oqaluttuanik pingaarnerpaanik saqqummiussinissaannut tapersersorsinnaavavut. Allaaserisat akillit qaammammut taamaallaat 59 koruuninit akeqarput. Pisineq ajornanngitsuararsuuvoq – ataaniittoq toorlugu saqqummiussavut tamakkiisumik iserfigisalersinnaavatit. Paasinninnerit tapersersuinerillu qujamasuutigaavut. Pituttorsimanngitsumik isornartorsiuisumillu Kalaallit Nunaannut tusagassiortarnissamik suliniuteqartuarnissamut akiliutivit ikiorpaatigut.