Inimi atuartitsiviusumi oqaatsit sumiginnarneqaraangata

Atuartoq kangiamiu atuagaq saamini quppersimatillugu issiavoq, atuaqataalu atuartinneqarlutik aallartillutik.Ilinniartitsisoq oqaluppoq, atuartut akisarput suliassallu nassuiarneqartarlutik. Aqerluusamik pappiaqqamut allattarput. Atuartoq issiaannarpoq. Oqaatsit atorneqartut paasiuminaapput. Kalaallisut paasisinnaanngilaq. Qallunaat oqaasii taamaallaat paasilaarsinnaavai. Atuagassani atuaqatinilu allat nikittaallugit isigisarpai.

Atuartoq kingusinnerusukkut atuakkanik nammineerluni suliassaannik nassartillugu torsuusamut anillatsinneqarpoq. 

Meeqqat kangiamiut ukioqqortusereerlutik ilaquttaminnut ataatsimuulersinneqarlutik Nunatsinnut nuuttut, meeqqat atuarfiannik naapitsisarnerat ajornakusoorsinnaasaqaaq.

Tamanna imaanngilaq kissaatigineqarmat. Kisianni atuartut Kalaallisut Qallunaatullu oqalussinnaanngitsut ikiornissaannut atuarfiit piffissaqarpallaarnatillu nukissaqarneq ajornerat patsisaavoq.

Meeqqat atuarfianni meeqqat kangiamiut pillugit allaaserisami tamakkua pingaarnertut taaneqartut ilagaat. Allaaserisaq ilisimatusartunit, RUC-imi lektorimit soraarnermit Kristine Juul-imit aamma Ilulissani perorsaanermik ilinniarfimmi ilisimatusartumit Henrik Nielsenimit allaaserineqartoq, Tidsskriftet Grønland-imi qanittukkut saqqummersinneqarpoq.

Suleqatigiit taakku oqaatiginiagaat itisilertinniarlugit, suleqatigiit attaveqaqatigiittarfiatigut AG-p oqaloqatigai. Aallaqqaammut erseqqissarpaat, inerniliussat misilittakkanik killeqartunik tunngaveqarmata, misissuinermi illoqarfinnit aalajangersimasunit misilittakkanit aallaaveqaramik taamaattumillu Kalaallit Nunaannut tamarmut atuussinnaanatik.

Unammillernartut assigiinngillat

Ilisimatuut taakku marluk oqaatigaat, meeqqat kangiamiunik tunuliaqutaqartut assigiinngitsut immikkoortinnissaat pingaaruteqartoq.

Ilaat Nunatsinni inunngorsimapput, allat suli mikillutik ilaqutariittut ataatsimoornissaq anguniarlugu nuussimallutik. Taakku atualertinnatik meeqqerivimmi kalaallit oqaasiinik ilikkareersimagajuttarput.

Taakku allaanerulluinnartumik aallaaveqartarput.

- Meeqqerivimmiitillutit kalaallit oqaasiinik ilikkareersimaguit allanit siuarsimanerujussuussaatit, Henrik Nielsen nassuiaavoq.

Imalu nangilluni:

- Meeqqanut qulinik, aqqaneq-marlunnik imaluunniit 15-inik ukiulinnut Filippinerini Thailandimiluunniit atuareersimasunut, Kalaallit Nunaannut tikeqqaarneranni ajornartorsiutit ingammik malunnartarput. Taakkua allarluinnarmik oqaaseqaannaratik, aammali ilinniartitaanermi kulturi alla misilittagarisarpaat. Allatut avatangiiseqarneq sungiusimasarpaat, allatut malitassaqartarlutik aamma atuartunut ilinniartitsisunullu allatut naatsorsuuteqartarlutik, oqarpoq.

Taava kalaallisut atuartunut ilanngukkaangamik oqaatsit allat ilikkapallattariaqarpaat, inooqatigiinnermi malittarisassat paasisariaqarlugit atuarfimmilu avatangiisinut tatineqareersunut sungiussipallattariaqartarlutik.

Ilaasa tamanna tupaallaatigisarpaat.

Atuartunut atualersunut nunanit allaneersunut aaqqissuussisoqartanngitsoq

Ajornartorsiutit annersaasa ilagaat, meeqqat ilarpassui nunanit allaneersut atualernerminni unammilligassaat pillugit aaqqissuussivigineqartanngimmata.

Atuarfimmi oqaatsit kulturilu ilinniarniarlugit immikkut ittumik neqeroorfigineqarneq ajorput, klassinullu nalinginnaasunut ingerlaannartumik inissinneqartarlutik.

- Atuartoq ilinniartitsisorlu taamaalillutik soriarsinnaarpiartanngillat. Ilinniartitsisup atuaqatigiit atuartittussaavai, tamatumunngalu peqatigitillugu atuartoq pisunik paasisaqanngilluinnartoq isumaginiartussaallugu. Atuartup soqutigineqarpiarani malugipallattarpaa, Kristine Juul tikkuaavoq. Taassuma siornatigut nunasisut inuiaqatigiinnut namminneq kulturiminnit allaanerulluinnartumik kulturilinnut nuukkaangata naapittagaat misissorsimavai.

Atuartunut atualersunut nunanit allaneersunut aaqqissuussisoqartanngitsoq

Ajornartorsiutit annersaasa ilagaat, meeqqat ilarpassui nunanit allaneersut atualernerminni unammilligassaat pillugit aaqqissuussivigineqartanngimmata.

Atuarfimmi oqaatsit kulturilu ilinniarniarlugit immikkut ittumik neqeroorfigineqarneq ajorput, klassinullu nalinginnaasunut ingerlaannartumik inissinneqartarlutik.

- Atuartoq ilinniartitsisorlu taamaalillutik soriarsinnaarpiartanngillat. Ilinniartitsisup atuaqatigiit atuartittussaavai, tamatumunngalu peqatigitillugu atuartoq pisunik paasisaqanngilluinnartoq isumaginiartussaallugu. Atuartup soqutigineqarpiarani malugipallattarpaa, Kristine Juul tikkuaavoq. Taassuma siornatigut nunasisut inuiaqatigiinnut namminneq kulturiminnit allaanerulluinnartumik kulturilinnut nuukkaangata naapittagaat misissorsimavai.

Ilinniartitsisup atuartitsinini immikkoortiterluarsinnaannginnamiuk meeqqat atuakkanik nassartiinnarlugit inimit atuarfiusartumit anisiinnarneqartarnerannik oqaluttuarineqartut, ilisimatusartut taakku marluk tupaallaatigaat.

- Ilinniartitsisunnguakkuluup atuartut atuarsimasaannik misissueqqissaaqatigiitigalugit atuartitani ataaseq paasisaqanngilluinnartoq isumaginiartussaavaa? Taava inimit atuartitsiviusumit anisiinnartarpai namminneerlutik ilinniarniassammata, Kristine Juul oqarpoq erseqqissarlugulu tamanna soqutiginninnginnermut ersiutaasariaqanngitsoq.

Imalu nangilluni:

- Tamatumami akerlianik ilinniartitsisorpassuit atuarfiillu pisortaasa ajornartorsiut ilisimaarilluarpaat. Atuarfimmili atortunik amigaateqareersumi, ilinniartitsisunik napparsimasunik, avatangiisinik pitsaanngitsunik allarpassuarnillu unammillerniagassaqartuni atuartunut taakkununnga suliassaat naammaginartumik suliarineqarsinnaanngillat.

Takuneqarsinnaanngitsut  

Atuartut kangiamiut ilaat taamaalillutik maluginiarneqanngitsoortarput. Meeqqat nipiliortartut takkutinngitsoortartullu paasineqarpallattarput.

Paasisaqanngitsulli nipaallutik issiasut maluginiarneqanngitsoorsinnaasarput.

- Meeqqat taakku pillugit ilisimasaqarpallaanngilagut, maluginiarneqartanngillammi, Henrik Nielsen oqarpoq kingunerisinnaasaalu ernummatiginerarlugit:

- Meeqqap atuartitsineq paasisinnaanngikkaangamiuk peqataatinneqaraniluunniit, ilinniarusussuseqarnera tammartarpoq. Atuarfik iluatsitsiffittut isigineqarunnaartarpoq - tassaalertarlunili suut sapernerannik eqqaasinneqartuartarfik.

Kristine Juul-ip aamma oqaatsit kisimik ajornartorsiutaanngitsut tikkuarpaa. Taassumami oqaatigaa, ilaqutariit ataatsimoortinnissaat ajornakusoorsinnaasartoq, ilaatigut visumimut najugaqarnermullu inatsisit meeqqat akulerunnissaannut sinaakkutaasut killiliisuusarmata. 

Meeqqat ilaat anaanaminnit ataataminnilluunniit ukiorpassuarni avissaaqqasimasarput kingusinaartumillu aatsaat Kalaallit Nunaannukartinneqartarlutik, ilaqutariit meeqqatik 18-ileereersinnagit perorsarniapallattarmatigik.

- Tassa imaappoq ilaqutariittut ulluinnarni inuuneq nutaaq atuarfimmilu aaqqissuussinerit nutaat ataatsikkut sungiunniartariaqarpaat. 15-inik ukioqarluni Kalaallit Nunaannut tikikkaanni Qallunaatut Kalaallisullu oqalussinnaanani, tamanna ajornakusoortorujussuuvoq, oqarpoq.

Kajumissuseerunneq

Ilaat tunniutinnartarput. Meeqqat atuarfianni ilinniartitsissutigineqartunik pissarsiaqarsinnaanngikkunik, inuusuttunut ilinniarfinnut ingerlaqqinnerminni sanngiitsumik inissisimasarput, amerlanertigummi Qallunaatut ilinniartitsisoqartarmat.

Allat nutaanik aporfissaqalersarput - oqaatsit ilinniagassallu tungaasigut - ilinniarunnaartarlutillu. 

- Tamanna inuttut annaasaqaataaginnanngilaq. Aammali inuiaqatigiinnut annaasaqaataalluni, tassami ilinniagaqarsimasutut sulisinnaannginnermik kingunerisaanik ilaat angajoqqaatik assigalugit ilinniarsimanngitsutut akissarsiakitsutullu sulilersinnaasarput, Henrik Nielsen oqarpoq mianersoqqusillunilu kangiamiut inuusuttut akornanni inuiaqatigiit naligiinnginnerusut nutaat pilersinneqarsinnaanerat pillugu.

Ajornartorsiutip annertuup malunniutai

Kangiamiut atuartut pillugit oqaluttuaq aamma meeqqat atuarfiata qanoq inneranut tunngavoq.

Ilisimatusartut taakkua marluk erseqqissarpaat, eqimattat taakku tassaasariaqanngitsut atuarfimmi ajornartorsiutit annersaat.

Nunatsinni meeqqat allarpassuit atugarliorlunik pisariaqartitsisorujussuullutillu peroriartortarput, atuarfiillu amerlasuut tatineqartorujussooreerlutik.

Taamaakkaluartoq atuartut kangiamiut meeqqat immikkut pisariaqartitallit ilinniartinneqarnissaannut aaqqissuussinerit qanoq ajornartorsiutigineqartiginerannik ersersitsisuupput.

Atuarfiit pisortaat taakkunannga marlunnit oqaloqatigineqarsimasut ajornartorsiummik ilisimaarinnittuupput iliuuseqarnerusinnaannginnertillu nukillalaarutigisarlugu. Piumassuseqannginneq pissutiginagu, aningaasalli amigaataanerat pissutigalugit.

Aammattaaq ajornartorsiut tamanna nunanik allamiunik akulerutsitsiniaannarluni aaqqinneqarsinnaanngilaq. Meeqqat atuarfiata suliassaanut tunngassuteqarpoq: tassa atuartut alloriarnissamut tulliuttumut piareersarnissaannut.

Taakku ilarpassuinut — ingammik oqaatsitigut tunngavissaqanngitsunut — inuusuttut ilinniarfiannut ikaarsaarnissaq ajornakusoortittarpaat tunngavissaqarpiannginnertik pissutigalugu.