Oqaatsinik kulturimillu ataqqinnilersitsisartoq

Takornariat ingammik Frankrigimeersut umiarsuaatileqatigiinnut Ponant-imut ilaallutik Tunumi ilisimasassarsiorlutik angalagaangamik Jaakusaaq Sørensen Tasiilameersoq naapikkajuttarpaat.

Takornarianut Nunarput pillugu ilisimasanik paasissutissiisartutut, pinngortitami angallassisartutut nannunillu nakkutilliisutut 2022-miilli sulivoq.

Nunaqavissut ilisimasaat takornarianit soqutigineqarluartarput, aamma Jaakusaaq Sørensen Nunatsinni, Islandimi Canadamilu takornarianik angallassisartuusimavoq. ilitsersuisarsimagami nunap immikkoortuanik ilisimasaqarluarpoq.

Aarhus Universitetimi ilinniarnini ukiut pingasut matuma siornagut taamaatippaa, aalajangersimasumillu pilersaaruteqarani Tasiilamut uterluni.

Tamatuma nalaani “Ponant” Tunumi takornarialerinermik ingerlatsivimmut Visit East Greenlandimut saaffiginnissimapput, umiarsuaatiminni takornarianut angallassisartumik nunaqavissumik sulisinnaasumik ujarlernerminni ikioqqullutik. Taamaalillutik attaveqaqatigiilerput – Jaakusaarlu Tasiilamut angalanissanut pingasunut angallassinissaminik akuersilluni. 

Umiarsuulli naalagaata suleqataasalu nuannaringaaramikku sivitsunngitsoq isumaqatigiissutertik sivitsorpaat.

- Taamaalillunga angallassisartutut aallartippunga, oqarpoq.

Nunaqavissumik umiarsuarmi paasissutissiisartoqarneq

Umiarsuarmi angalaqataalerami umiarsuarmi pilertortumik umiarsuarmik Kalaallit Nunaannillu attaveqaataallualerpoq. Tuluttut, qallunaatut, Tunumiutut Kitaamiusullu oqalussinnaavoq – Franskillu takornariarpassuit naapereerlugit, Franskisut aamma oqalulaarsinnaalerluni.

Ulluinnarni sulisarnera isumannaallisaanerullunilu paasissutissiinerusarpoq: Ullorissanik isiginnaariarluni angalaarnerit, nunamut niunermi periaaserineqartussat, oqaluttuat pinngortitamut tunngasut – piffissallu ilaanni ilisimasassarsiortut nanoqarsinnaasumut pigaangata, nannunik nakkutilliisutut aallaammik piareersimasumik tigumiaqartarluni.

- Ilaannikkut asimi nammineq angalaartitsisarpunga, ilaannikkulli nakkutilliisarlunga eqqissisimatitsisarlungalu, oqaluttuarpoq.

Takornariat apeqqutissarpassuaqartarput — ilaannikkullu kulturikkut paatsoornernik apeqquteqartarlutik.

- Ilaat suli aperisarput ’illuni sermiusuni’ najugaqarnersugut, qungujulluni oqarpoq. 

- Taava nassuiaattarpakka illu isumaqartoq „illu“ aamma ‘igloo’ qangaaniilli paatsoornerusoq. Amerlanertigut oqaatsit kulturilu pillugit ataqqinninnerulersitsisarpoq.

 

- Taava nassuiaattarpakka illu isumaqartoq „illu“ aamma ‘igloo’ qangaaniilli paatsoornerusoq. Amerlanertigut oqaatsit kulturilu pillugit ataqqinninnerulersitsisarpoq.

Nunarput, Island Canadalu

Ukiut ingerlaneranni angalasarsimaqaaq – Tunumi Timmiarmiunit Traill Ø-mut, Kitaata ilarujussua aqqusaarlugu Atlantikorlu ikaarlugu Qikiqtaalummut, Labradorimut, Newfoundlandimut, Saint-Pierre and Miquelon-imut kuussuarlu Saint Lawrence River aqqutigalugu Montréal-imut.

- Akilinermi Nunavimmi kujaseqisumi qeqertami Appatuumi nannunik takuvunga — ilimaginngisannik, oqarpoq.

Aammattaaq nunap inoqqaavi tikeraarpai, aamma St. Lawrencemi qilalukkat qaqortat takullugit — misigisarpassuit nuannersut, oqaluttuarpoq.

Pinngortitaq pingaartillugu 

Umiarsuarmi ilisimatusarfiusumi suleqatigiit assigiinngitsunik ilisimasaqarput: uumassusilerisut, ujarassiuut, sermersiuut, immamik ilisimatusartut kulturimillu ilisimasallit. Taakkunani tamani mianersortumik periaaseqarnissaq piumasaqaataalluni.

AECO-p malittarisassiai malittuartarpavut, kamippavut salittarlugit, qimaannagaqartarnatalu — aamma nunamut ikaarfissat uumasunut naleqqussartarlugit, nassuiaavoq.

Takornariat ilaannikkut isorinnittunik apeqqutissaqartarput, ingammik arfernik piniartarnermut tunngasunik.

- Qilalukkanik qernertarniartarnerup qanoq ingerlanneqartarneranik nassuiaakkaangakkit, ukiunilu hundredilinni assigiimmik periaaseqarluta qilalugarniartartugut – aamma Nunatsinni uumasut nujuartat nerisarnerusaratsigit, taamaattumik taakkua ilaat ataasinnguarluunniit pissusissamisuunngitsumik inuusimanngitsoq – tikeraat amerlanertigut allatut paasisaqartarput, Jaakusaaq Sørensen oqaluttuarpoq.

Nannunik nakkutilliisuusinnaajumalluni aamma piniarnermut allagartartaarpoq. Umiarsuaatileqatigiiffiummi aallaasinik atuisinnaasut tamarmik ilinniarsimanermut uppernarsaateqarnissaat piumasarigamiuk. Uppernarsaatit taamaattut Nunatsinni pissarsiariuminaattarput, amerlanerimmi peroriartornerminni misilittagaqarfigilersarmassuk.

Takornarianik angallassinerup ilarujussua aamma tassaavoq Nunatsinni asimiinnerup ulorianannginneranik ilisimatitsisarnissaq. 

- Takornariat issinnera nunalluunniit ilusaa ernumagigaangassuk, tamanna nalinginnaasutut pissusilerfigigaangakku iluaqutaasarpoq — taamaattuummammi — eqqissisimanerulertarpullu, Jaakusaaq Sørensen oqaluttuarpoq.

Nunaqavissunut tatiginnilersitsisartoq

Ponant-ip umiarsuai Tunumut aqqusaaraangata amerlanertigut tikilluaqqusaalluartarput. Kalaallimik angallassisoqarnerat ingammik Ittoqqortoormiini pingaartinneqartarpoq

- Ilisimatusarluni angalanerni aqutsisut suleqatigisartakkama tamarmik malittarisassat malinnissaat eqqumaffigilluinnartarpaat. Sukkut nunamut ikaarnissarput mianersuutigilluinnartarparput, pinngortitamullu qimatsinngisaannartarluta. Tamanna Nunatta minguitsuutinnissaanik qulakkeerinninniarluta suliniutitta ilagiinnarpaa.

Ilisimatusartoq universitetimik innersuussisoq

Jaakusaaq Sørensen takornariartitsisartutut sulilertinnani uumassusilerinermut ilinniartuugaluarpoq. Danmarkimili angerlarsimasutut misigisimannginnami, universitetimi ilinniarnini unitsippaa. Ullut ilaanni umiarsuarmiitillutik ilisimatusartumut tamanna oqaluttuaraa, paasinarsillunilu taanna Sverigemi universitetimi professoriusoq. Taassuma Stockholmimi Universitetimut qinnuteqarnissaanik siunnersorpaa – taamaaliorporlumi.

  

Sverigemi najugaqarluni uumassusilerinermik ullumikkut ilinniartuuvoq. Uumassusillit assigiinngisitaarnerat aalisakkallu assigiinngitsut pillugit siunissami suliaqarnissani takorloorpaa – ajornanngippat Pinngortitaleriffimmi.

- Taamatut uumasunik misissuineq misissueqqissaarnerlu nuannaraakka, oqarpoq.

Jaakusaaq Sørensenip ilinniartunngoqqinnermi kingorna umiarsuarmik ilisimasassarsiorlutik angalasuni takornarianik aappaagu angallassisinnaanerluni suli qulakkiinngilaa. Umiarsuaatileqatigiiffimmit isumaqatigiissutissaq nutaaq nassiunneqartoq ilinniarnerata nalaani pisussaavoq – taamaattumik aasaanerani sunngiffeqarnerminiinnaq atuuttussamik nutaamik isumaqatigiissuteqarusulluni.

- Ilinniartuuninni suliffissaq naleqqulluinnarpoq: Nunagisannik takutitsinissannut eqqortumillu paasineqarnissaat qulakkeerniarlugu periarfissinneqassaanga, oqarpoq.